Rechtbank bevestigt basis voor doelsturing bij innovatieve varkenshouderijen in de Achterhoek
De rechtbank Gelderland heeft vorige week uitspraak gedaan over twee omgevingsvergunningen voor de uitbreiding van varkenshouderijen in de Achterhoek: één in de gemeente Berkelland en één in de gemeente Oost Gelre. Deze uitspraak bevat een belangrijk oordeel over een nieuwe manier van vergunningverlening: doelsturing op basis van continue metingen van ammoniakemissies.
De twee vergunningen zijn in december 2024 verleend. Bij de voorbereiding, beoordeling en juridische onderbouwing van de vergunningen zijn vanuit onze organisatie verschillende medewerkers betrokken geweest. Zowel bij de vergunningverlening als bij de juridische advisering is nauw samengewerkt.
Wat is doelsturing?
In beide gevallen gaat het om de sloop van bestaande stallen en de bouw van nieuwe stallen met mestschuiven en luchtwassers. De ammoniakemissie wordt daarbij continu gemeten met sensoren.
Dit is een voorbeeld van doelsturing. In plaats van alleen voor te schrijven welke techniek een bedrijf moet toepassen, wordt een emissiedoel vastgelegd. Met sensoren wordt vervolgens gemeten of het bedrijf daadwerkelijk binnen de vergunde emissie blijft.
Ruimte voor doelsturing
Een belangrijk onderdeel van de uitspraak is dat de rechtbank de gekozen systematiek van doelsturing niet afwijst. De rechtbank oordeelt dat de meetsensoren geschikt zijn om de ammoniakuitstoot te meten en dat de vergunningvoorschriften voldoende waarborgen bevatten voor het goed functioneren van de meetapparatuur.
Wel moeten de vergunningvoorschriften op één punt worden aangepast. Onderzoek laat zien dat de werking van de meetsensoren na verloop van tijd kan verslechteren. De rechtbank vindt daarom dat de sensoren niet pas na drie jaar, maar al na één jaar preventief moeten worden vervangen.
Uitspraak over stikstof
Dat de rechtbank de doelsturing positief beoordeelt, betekent niet dat de vergunningen in stand blijven. De rechtbank oordeelt dat de onderbouwing van de stikstofuitstoot niet voldoet aan de huidige juridische eisen. De vergunningen waren gebaseerd op de rechtspraak over intern salderen die gold op het moment van vergunningverlening. Op 18 december 2024 wijzigde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State haar rechtspraak hierover.
Tijdens de beroepsprocedure is daarom een aanvullende motivering aangeleverd. De rechtbank vindt deze nieuwe motivering nog onvoldoende. Bij een nieuw besluit moet worden gemotiveerd dat de vergunde stikstofuitstoot niet nodig is voor het herstel van Natura 2000-gebieden. Voor de vergunning in Berkelland geldt daarnaast dat de motivering over het niet opstellen van een milieueffectrapport moet worden verbeterd.
Voor de toekomst
Hoewel de twee vergunningen op onderdelen opnieuw moeten worden beoordeeld, bevestigt de uitspraak dat de basis van doelsturing met continue emissiemeting juridisch mogelijk is. De uitspraak geeft daarmee waardevolle aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van deze manier van vergunningverlening in de Achterhoek en daarbuiten.