Mantelzorgwoningen in relatie tot milieu

De Vangnetregeling Omgevingswet is gewijzigd op 1 oktober 2025. Een aantal wijzigingen heeft betrekking op mantelzorgwoningen.

Vergunningvrij bouwen mantelzorgwoningen voor Omgevingswet

Vergunningvrij gebouwde mantelzorgwoningen werden onder de Wabo niet beschermd tegen geur-, geluid- of trillingshinder van omliggende bedrijven. Alleen planologisch toegestane gebouwen werden beschermd. Dit was een door het Rijk toegestane woning.

Vergunningvrij bouwen mantelzorgwoningen onder Omgevingswet

Het vergunningvrij bouwen van een mantelzorgwoning is opgenomen in de bruidsschat (artikel 22.36 en 22.37). Dit betekent dat de mantelzorgwoning een planologisch toegestane woning is geworden. Dit betekent dat deze in principe beschermd wordt tegen geur, geluid- of trillingshinder van omliggende bedrijven.

Dit kan enorm belemmerend zijn voor bedrijven en dat was niet de bedoeling van de wetgever. Daarom is er voorzien in een uitzonderingsbepaling in de Vangnetregeling. Dit vult met terugwerkende kracht de bruidsschat aan bij geur, geluid en trillingen. De planologisch vergunningvrije mantelzorgwoning wordt op deze manier niet beschermd tegen deze aspecten.

Bij het toelaten van een bedrijf moet er nog steeds sprake zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), alleen zijn de normen uit het omgevingsplan geen harde grenswaarde.

Niet planologisch vergunningvrije mantelzorgwoningen      

Niet alle mantelzorgwoningen mogen vergunningvrij worden gebouwd. In sommige gevallen moet een omgevingsvergunning buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) worden aangevraagd. Voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit gelden de beoordelingsregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Een omgevingsvergunning voor een buitenplans omgevingsplanactiviteit wordt alleen verleend als er sprake is van ETFAL. Omdat de geur-, geluid- en trillingsregels van toepassing zijn op de met een BOPA toegestane mantelzorgwoning, moet bij ETFAL ook de gevolgen voor de omliggende bedrijven worden onderzocht.